१. कुपिण्डे दह (सल्यान)
- अवस्थिति:सल्यान जिल्लाको बनगाड कुपिण्डे नगरपालिका क्षेत्रमा अवस्थित छ।
- विशेषता:हरियाली वन, शान्त वातावरण र पहाडी भू-दृश्यले भरिपूर्ण यो तालको आकार 'कुपिण्डो' जस्तै देखिएकाले यसको नाम कुपिण्डे ताल रहन गएको स्थानीय विश्वास छ। यो आन्तरिक पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र बन्दै गएको छ।
२. फोक्सुण्डो ताल (डोल्पा)
- अवस्थिति:कर्णाली प्रदेशको डोल्पा जिल्लामा शे-फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र पर्दछ।
- भौगोलिक अवस्था:समुद्र सतहबाट ३,६११ मिटर उचाइमा रहेको यस तालको क्षेत्रफल करिब ४.८ वर्ग किलोमिटर र अधिकतम गहिराइ करिब १४५ मिटर छ।
- विशेषता:यस तालको मुख्य विशेषता यसमा कुनै पनि जलीय वनस्पति वा माछा पाइँदैनन्। तालको दक्षिणी भागबाट बग्ने फोक्सुण्डो झरना नेपालकै सबैभन्दा ठूला झरनाहरूमध्ये एक हो। यहाँ तिब्बती संस्कृतिबाट प्रभावित बस्तीहरू रहेका छन्।
३. स्यार्पु ताल (पश्चिम रुकुम)
- अवस्थिति:पश्चिम रुकुम जिल्लाको बाफिकोट गाउँपालिका क्षेत्रमा अवस्थित छ।
- विशेषता:हिमाली तथा पहाडी भू-भागको मनोरम दृश्यले घेरिएको यो ताल स्वच्छ पानी, हरियाली वन र शान्त वातावरणको लागि प्रसिद्ध छ। तालको नीलो पानीमा वरपरका वन र पहाडहरूको प्रतिबिम्ब देखिने दृश्य अत्यन्त आकर्षक हुन्छ।
४. रारा ताल (मुगु)
- अवस्थिति:नेपालकै सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ताल रारा, कर्णाली प्रदेशको मुगु जिल्लामा रारा राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र पर्दछ।
- भौगोलिक अवस्था:समुद्र सतहबाट करिब २,९९० मिटर उचाइमा रहेको यो ताल करिब १०.८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ, जसको लम्बाइ ५ किमी र चौडाइ ३ किमी छ।
- विशेषता:रारा तालको पानी मौसम अनुसार विभिन्न रङ्ग (गाढा नीलो, हरियो आदि) मा परिणत हुन्छ। यहाँ दुर्लभ वनस्पति, वन्यजन्तु तथा चराचुरुङ्गीहरू पाइन्छन्।
५. लिमि उपत्यका (हुम्ला)
- अवस्थिति:हुम्ला जिल्लाको उत्तर-पश्चिमी भागमा तिब्बतसँग सिमाना जोडिएर रहेको दुर्गम तथा सुन्दर हिमाली क्षेत्र हो।
- भौगोलिक अवस्था:समुद्र सतहबाट करिब ३,७०० देखि ४,१०० मिटर उचाइमा फैलिएको छ।
- विशेषता:यहाँ मुख्य रूपमा हल्जी, तिल र जाङ गरी तीनवटा प्रमुख गाउँहरू छन्। यहाँ परम्परागत तिब्बती संस्कृति, भाषा र जीवनशैली अझै सुरक्षित छ। नेपालकै सबैभन्दा पुरानो बौद्ध गुम्बामध्येको एकहल्जी गुम्बायहीँ अवस्थित छ।
६. सिंजा उपत्यका र चन्दननाथ मन्दिर (जुम्ला)
- सिंहा उपत्यका:जुम्लाको कनकासुन्दरी र सिंजा गाउँपालिकामा फैलिएको यो उपत्यका नेपाली भाषाको उद्गमस्थल र तत्कालीन शक्तिशाली खस साम्राज्यको राजधानी (१२औँ देखि १४औँ शताब्दी) हो। यो क्षेत्र युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत हुने सम्भावना बोकेको पुरातात्विक क्षेत्र हो।
- चन्दननाथ मन्दिर:जुम्ला सदरमुकाम खलङ्गामा अवस्थित भगवान चन्दननाथ र भैरवनाथलाई समर्पित प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो। भारतको काशीबाट आएका योगी चन्दननाथले जुम्लामा कृषि, फलफूल र सभ्यताको विकासमा योगदान दिएको सम्झनामा यो मन्दिर स्थापना गरिएको हो।
७. पचाल झरना (कालिकोट)
- अवस्थिति:कालिकोट जिल्लाको पचालझरना गाउँपालिकामा अवस्थित छ।
- विशेषता:३८१ मिटर उचाइबाट खस्ने यो झरना नेपालकै सबैभन्दा अग्ला झरनाहरूमध्ये एक हो। यो क्षेत्र जैविक विविधता र साहसिक पर्यटनका लागि उच्च सम्भावना बोकेको स्थल हो।
८. पञ्चकोशी (दैलेख)
- अवस्थिति:दैलेख जिल्लामा अवस्थित हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको गहिरो आस्थाको केन्द्र हो।
- मुख्य धार्मिक स्थलहरू:यस अन्तर्गतशिरस्थान, नाभिस्थान, धुलेश्वर, पादुका र सिद्धेश्वर महादेव (तल्लो डुङ्गेश्वर)गरी पाँच प्रमुख स्थानहरू पर्दछन्। शिवरात्री र बालाचतुर्दशी जस्ता पर्वहरूमा यहाँ ठूलो मेला लाग्छ।
९. जाजरकोट दरबार (जाजरकोट)
- विशेषता:पश्चिम नेपालको महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक सम्पदा हो, जुन तत्कालीन जाजरकोट राज्यका राजाहरूले शासन सञ्चालन गर्ने केन्द्रका रूपमा प्रयोग गर्थे। दरबार परिसरबाट भेरी नदी क्षेत्र र वरपरका पहाडी भू-दृश्यहरूको मनोरम अवलोकन गर्न सकिन्छ।
१०. सुर्खेत उपत्यका
- देउती बज्यै मन्दिर:वीरेन्द्रनगर नगरपालिकामा अवस्थित पश्चिम नेपालकै प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल, जहाँ मनोकाङ्क्षा पूरा हुने शक्तिका रूपमा पूजा गरिन्छ।
- काँक्रेविहार:वीरेन्द्रनगर बजार नजिकै जङ्गलको बीचमा रहेको १२औँ शताब्दीतिर निर्माण भएको मानिने नेपालकै महत्त्वपूर्ण पुरातात्विक तथा ऐतिहासिक सम्पदा हो।
- बुलबुले ताल:वीरेन्द्रनगरको मध्यभागमा रहेको पर्यटकीय स्थल हो। जमिनमुनिबाट निरन्तर पानीको बुदबुद (बुल्बुला) निस्कने भएकाले यसको नाम बुलबुले ताल रहन गएको हो।